Spirituele betekenis van de ekster

Twee reputaties die botsen

In West-Europa kreeg de ekster eeuwenlang de zwarte piet. Zijn zwart-witte verenkleed werd gelezen als half licht half donker, en in de christelijke overlevering was hij de enige vogel die niet meerouwde: dat leverde hem de naam ongeluksvogel op.

In China is het precies andersom: daar heet hij de geluksekster en geldt hij als brenger van goed nieuws en van geluk in de liefde. In een oud verhaal vormen eksters eens per jaar een brug zodat twee geliefden elkaar kunnen ontmoeten.

Dat twee culturen tegenovergestelde betekenissen aan dezelfde vogel geven, zegt iets belangrijks: de betekenis zit niet in het dier maar in wat mensen erin willen zien.

Wat mensen erin lezen

Scherp waarnemen

Eksters horen bij de slimste vogels die er zijn: ze herkennen zichzelf in een spiegel, iets dat maar weinig dieren kunnen, en ze onthouden waar ze dingen verstopten. In de duiding staan ze daarom voor opletten, doorhebben, niet voor de gek gehouden worden.

De vraag wat je verzamelt

De ekster staat bekend als verzamelaar van glimmende dingen. Onderzoek laat zien dat dat verhaal sterk overdreven is: eksters zijn eerder wantrouwig tegenover glimmende voorwerpen dan verzot erop. Als beeld blijft het wel steken, en mensen lezen er de vraag in wat zij aan het verzamelen zijn dat er niet echt toe doet.

Een boodschap of nieuws

Vooral in de Chinese lezing: een ratelende ekster kondigt bezoek of bericht aan. Ook in Nederland zeggen mensen dat wel over een vogel die opvallend aan de bak gaat.

Aandacht voor je eigen grens

Eksters verdedigen hun gebied fel en jagen kraaien en katten weg die veel groter zijn. Wie een ekster ziet in een periode waarin hij zich laat overlopen, leest daar geregeld een duwtje in.

Het rijmpje over één, twee, drie

Veel mensen kennen het Engelse telrijmpje: one for sorrow, two for joy. Eén ekster zou verdriet brengen, twee vreugde, drie een meisje, vier een jongen.

Neem dat voor wat het is: een negentiende-eeuws kinderrijmpje uit Engeland, geen overlevering met gewicht. Praktisch klopt het ook slecht, want eksters leven in paren, dus twee zien is het gewoonste dat er is, en in de winter verzamelen ze zich in groepen van tientallen.

Wanneer het waarschijnlijk toeval is

- Je woont in een stad of dorp met bomen, waar eksters de laatste decennia flink zijn toegenomen. - Het is broedseizoen en er zit een nest in de buurt: een grote bol van takken, hoog in een boom. - Je hebt een voederplek of een composthoop. - Het is winter: dan slapen eksters in groepen en zie je er opeens veel bij elkaar.

Wat je ermee doet

Laat het bijgeloof los en gebruik de vogel als vraag. Waar word je op dit moment op de proef gesteld wat betreft opletten? Wat verzamel je, en heb je het nodig? Waar laat je je gebied overlopen?

Dat levert meer op dan tellen hoeveel vogels er zaten.

Veelgestelde vragen over de ekster

Is een ekster een ongeluksvogel?

Alleen in de West-Europese overlevering, en die is niet ouder dan een paar eeuwen. In China geldt dezelfde vogel als geluksbode, en dat twee culturen het tegenovergestelde zeggen, laat zien dat het over ons gaat en niet over de vogel.

Klopt het dat eksters glimmende dingen stelen?

Nauwelijks. Onderzoek waarbij eksters glimmende voorwerpen kregen aangeboden, liet zien dat ze die vaker meden dan meenamen. Het verhaal komt vooral uit een negentiende-eeuwse opera en is blijven hangen.

Wat betekent het als ik één ekster zie?

Volgens het Engelse rijmpje verdriet, en daar hoeft niemand zich iets van aan te trekken. Eksters leven in paren, dus je ziet er vaak twee, en in de winter tientallen: het aantal zegt iets over het seizoen, niet over jouw week.

Eksters plunderen nesten in mijn tuin, hoort dat bij hun betekenis?

Dat gedrag is echt en het is voor veel mensen naar om te zien. Het maakt geen bijzonder deel uit van de duiding: kraaien, eksters en gaaien eten eieren en jongen, en dat hoort bij hun rol in het systeem.