Regenboog: betekenis en symboliek

Waar de betekenis vandaan komt

De regenboog verschijnt op een heel specifiek moment: de zon staat laag en schijnt achter je, terwijl het voor je uit nog regent. Zon en regen tegelijk, en dat is precies het beeld dat mensen erin lezen.

In het Bijbelverhaal van de zondvloed zet God een boog in de wolken als teken van een verbond: dit gebeurt niet nog eens. Daarmee werd de regenboog in de westerse traditie het symbool van een belofte die blijft staan.

Andere culturen komen op iets vergelijkbaars uit: in de Noordse verhalen is Bifröst de brandende brug tussen de wereld van de mensen en die van de goden. In de Griekse mythologie is Iris de boodschapper die langs de regenboog tussen hemel en aarde reist. Bij Aboriginal-volken is de regenboogslang een scheppende kracht die water en land vormde.

Steeds hetzelfde idee: een verbinding tussen boven en beneden, gemaakt van licht.

Wat mensen erin lezen

Hoop na een zware tijd

De meest voorkomende duiding, en de meest herkenbare. De regenboog komt niet ná de bui maar tijdens de bui, op het moment dat het licht doorbreekt terwijl het nog nat is. Mensen leggen dat vaak naast een periode die nog loopt maar waarin iets begint te kantelen.

Een belofte die staat

Uit het verbondsverhaal komt de lezing dat het niet over iets nieuws gaat maar over iets dat blijft: een band, een afspraak, een zekerheid waar je op kunt bouwen.

Een groet van iemand die je verloor

Mensen melden regenbogen opvallend vaak rond uitvaarten en sterfdagen. Dat is minder toevallig dan het lijkt, want uitvaarten vinden overdag plaats en de meeste buien trekken in de middag over. De ervaring blijft daarmee overeind; alleen het bewijs ontbreekt.

Een brug tussen twee fases

Doordat hij twee punten verbindt, hoort de regenboog bij overgangen: een verhuizing, een nieuwe baan, het einde van een relatie. Wie er een ziet op zo'n kantelpunt, leest daar geregeld bevestiging in.

Een dubbele regenboog

De tweede boog ontstaat doordat het licht twee keer weerkaatst in de regendruppel, waardoor de kleuren omgekeerd staan. In de duiding staat die tweede boog voor de weerspiegeling van wat je meemaakt: het uiterlijke verhaal en wat het van binnen met je doet. In Japan geldt een dubbele regenboog als bijzonder gelukkig teken.

De kleuren

De volgorde ligt vast: rood buiten, dan oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet aan de binnenkant. In de spirituele duiding worden die zeven vaak gekoppeld aan de chakra's, van aarding bij rood tot verbinding bij violet.

Dat het er zeven zijn, is trouwens een keuze en geen natuurwet: een regenboog is een vloeiend spectrum zonder grenzen. Newton koos zeven kleuren omdat hij een verband zocht met de zeven tonen van een toonladder, en in andere culturen telt men er vijf of zes.

Wanneer het waarschijnlijk toeval is

Bij de regenboog is de verklaring bijzonder eenduidig, en dat maakt hem niet minder mooi.

- Het regent en de zon breekt door, en dat is de enige voorwaarde. - De zon staat achter je en laag: 's ochtends vroeg of laat in de middag, want rond het middaguur staat de zon te hoog en zie je er geen. - Het is voorjaar of najaar: dan wisselen zon en buien elkaar het snelst af. - Je staat bij een fontein, een sproeier of een waterval, waar ze op elk moment van de dag ontstaan.

Er is nog iets bijzonders: **iedereen ziet zijn eigen regenboog.** De boog ontstaat onder een vaste hoek van ongeveer 42 graden vanaf jouw oog. Iemand die tien meter verderop staat, ziet licht uit andere druppels. Twee mensen kijken dus letterlijk nooit naar dezelfde regenboog.

Wat je ermee doet

Sta even stil bij wat er op dat moment speelde. De regenboog past bij de vraag waar in jouw leven het licht doorbreekt terwijl het nog niet droog is. Dat is iets anders dan wachten tot alles voorbij is.

Verwacht er geen boodschap over de toekomst in. Wat de regenboog wel doet is aandacht vragen op een moment dat je toevallig omhoog keek, en dat is genoeg reden om even te blijven staan.

Veelgestelde vragen over de regenboog

Wat betekent een dubbele regenboog?

In de duiding de weerspiegeling van wat je doormaakt: het verhaal aan de buitenkant en wat het van binnen doet. In Japan geldt hij als extra gelukkig teken. Natuurkundig ontstaat de tweede boog door een tweede weerkaatsing in de druppel, waardoor de kleuren omgekeerd liggen en de boog zwakker is.

Is een regenboog een teken van iemand die overleden is?

Veel mensen ervaren dat zo, vooral rond een uitvaart. Vaststellen kun je het niet, en er is een gewone verklaring: uitvaarten zijn overdag en buien trekken vaak in de middag over. De troost die het geeft is er niet minder om.

Waarom zie ik soms wel en soms geen regenboog terwijl het regent en de zon schijnt?

Omdat de zon laag genoeg moet staan: boven ongeveer 42 graden hoogte valt de boog onder de horizon en zie je hem niet. Daarom zijn regenbogen een verschijnsel van de vroege ochtend en de late middag, en niet van het middaguur.

Waarom zijn het zeven kleuren?

Dat is een afspraak en geen natuurwet: een regenboog is een doorlopend spectrum. Newton koos zeven omdat hij een parallel zag met de zeven tonen van een toonladder, en andere culturen tellen er vijf of zes.

Heeft de regenboogvlag hiermee te maken?

Alleen in de zin dat beide de regenboog als beeld gebruiken. De vlag is in 1978 ontworpen als symbool voor de lhbti-gemeenschap en staat op zichzelf. De spirituele en religieuze duidingen op deze pagina gaan over het natuurverschijnsel.