Spirituele betekenis van de vleermuis

Twee reputaties die botsen

In West-Europa kreeg de vleermuis alles tegen zich mee: hij vliegt in het donker, hangt ondersteboven, huist op zolders en kerktorens, en hij lijkt op geen enkel ander dier. Dat leverde hem een plek op in verhalen over heksen en spoken, en later in de Dracula-traditie.

In China is het exact andersom: daar heet de vleermuis fu, en dat klinkt hetzelfde als het woord voor geluk. Vijf vleermuizen samen staan voor de vijf zegeningen: lang leven, rijkdom, gezondheid, deugdzaamheid en een natuurlijke dood. Je vindt ze daarom terug op oud porselein, meubels en bruidskleding.

Dezelfde vleermuis, tegenovergestelde lading: zoals bij de uil en de ekster zegt dat vooral iets over ons.

Wat mensen erin lezen

Je weg vinden in het donker

De hoofdduiding, en ze komt rechtstreeks uit zijn biologie: een vleermuis roept en luistert naar de echo, en bouwt daarmee een beeld van zijn omgeving. Mensen leggen dat naast een periode waarin ze geen zicht hebben en toch verder moeten.

Vertrouwen op een ander zintuig

Wie niet kan zien, gaat luisteren, en in de duiding hoort daar bij dat je aanvoelen soms betrouwbaarder is dan wat je met je ogen kunt vaststellen.

Loslaten van wat af is

Vleermuizen hangen ondersteboven en zien de wereld letterlijk andersom, en in veel duidingen staat dat voor een omkering: een oud beeld dat kantelt.

Een fase die eindigt en begint

Doordat vleermuizen in winterslaap gaan en in het voorjaar terugkeren, worden ze verbonden met wedergeboorte. In de Maya-traditie hoorde de vleermuis bij de onderwereld en bij de overgang daarnaartoe.

Geluk, in de Chinese lezing

De vijf zegeningen: wie zo kijkt, leest een vleermuis in huis als een goed voorteken in plaats van een schrikbeeld.

Wanneer het waarschijnlijk toeval is

In Nederland leven ruim twintig soorten, en de gewone dwergvleermuis is er een van de talrijkste zoogdieren.

- Het is schemer in de zomer, en dan vliegen ze uit om insecten te vangen. - Je woont bij water, een park of oude bomen: daar zitten de meeste insecten. - Er hangt een buitenlamp: insecten komen op licht af en vleermuizen op insecten. - Je hebt een spouwmuur, dakpannen of een oude schuur, en dwergvleermuizen kruipen door kieren van een centimeter naar binnen.

Wat je ermee doet

Vraag jezelf af waar je zonder zicht verder moet en waarop je dan vaart: dat is de vraag die het dichtst bij dit dier ligt.

Zit er een vleermuis binnen: doe ramen en deuren open, doe het licht uit en laat hem zelf naar buiten vliegen. Pak hem niet met blote handen op; gebruik een doek of handschoenen. Vleermuizen zijn in Nederland beschermd, dus verjagen uit een verblijfplaats in je huis mag niet zomaar.

Veelgestelde vragen over de vleermuis

Zijn vleermuizen blind?

Nee, dat is een van de hardnekkigste misverstanden: alle vleermuizen kunnen zien, sommige soorten zelfs goed. In het donker gebruiken ze echolocatie, wat nauwkeuriger is dan zicht op korte afstand.

Vliegen vleermuizen in je haar?

Nee, dat verhaal komt uit een tijd waarin mensen niet wisten hoe precies hun navigatie is. Een vleermuis mijdt je met centimeters, en dat ze soms rakelings langs komen, komt doordat er insecten om je heen vliegen.

Wat betekent een vleermuis in huis?

In de Chinese lezing geluk. Praktisch is hij door een open raam of via een kier naar binnen gekomen, vaak een jong dier dat de weg kwijt is. Ramen open, licht uit, en hij vindt zelf de uitgang.

Zijn ze gevaarlijk?

Voor mensen niet, zolang je ze niet oppakt. In Nederland komt bij een klein deel van de vleermuizen een rabiësvariant voor die alleen via een beet of krab overgaat. Raak een vleermuis dus nooit met blote handen aan, en bel bij een beet of krab je huisarts.